Typography

In vier Drachtster stoepen worden gedenkstenen gelegd ter nagedachtenis aan Joodse gezinnen die omkwamen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

 

Het gaat om zogeheten Stolpersteine, stroffelstiennen in het Fries, door de Duitse maker Gunter Demning zo genoemd omdat het stenen zijn ,,waar je over struikelt met je hoofd en met je hart''. In Drachten komen de gedenktekens in de stoepen voor Noordkade 106 (vier stuks), Stationsweg 113 (drie) en Beter Wonen (drie).

Het adres Kerkstraat 3 bestaat niet meer. In deze steeg in het Drachtster centrum komen vijf stenen op de plek waar de woning van het omgekomen Joodse gezin Turksma ooit stond. De bedoeling is dat hier ook een informatiebord verrijst, waarop onder meer een routekaart langs de overige Stroffelstiennen staat.

De kunstenaar heeft pas in 2017 tijd om de kunstwerkjes te plaatsen. Voor de drie stenen ter nagedachtenis aan de familie Zilverberg, die aan Beter Wonen woonden, maakt hij een uitzondering. In juli komt kleindochter Hennie Zilverberg (75) uit de VS over naar Nederland. Zij zal tijdens haar bezoek de eerste Stroffelstiennen leggen.

Het initiatief voor het project komt van Sofia Krol uit Drachten. De kiem voor het idee werd gelegd nadat ze vorig jaar de Auschwitzherdenking op tv zag. Holocaustoverlevende Roman Kent deed een beroep op iedereen om nooit meer iemand uit te sluiten op grond van ras, etniciteit, overtuiging, geaardheid of godsdienst.

,,Wij willen niet dat ons verleden de toekomst van onze kinderen wordt'', sprak de 85-jarige Kent. Het maakte diepe indruk op Krol. En nadat zij later, tijdens de herdenking van zeventig jaar bevrijding, in Drachten met een van de Canadese bevrijders sprak, besloot ze zich te verdiepen in het lot van de Drachtster Joden tijdens de oorlog.

Krol stuitte op een verhaal van Roel Oostra, die het gezin van Mozes Turksma kende dat omkwam in Auschwitz en Sobibor. Toen hij hoorde over haar plan om Stroffelstiennen te plaatsen, bracht hij haar in contact met de cultuur-historische stichting Smelne's Erfskip, die net een verhaal had gepubliceerd over de oorlogsdoden uit Drachten.

,,Stroffelstiennen dwingen mensen om stil te staan bij wat er gebeurd is'', stelt Krol. ,,Tegelijkertijd kunnen we niet meer onverschillig blijven over het uitsluiten en wegzetten van mensen in deze tijd. Dat was ook de boodschap van Roman Kent, die tijdens de Auswitzherdenking sprak over de huidige haat ten aanzien van moslims.''

Een reden voor Smelne's Erfskip om de stenen ter adoptie aan te bieden en zo het benodigde geld – 2250 euro – in te zamelen. ,,Wij wilden steun vanuit de gemeenschap'', zegt Jaap van der Wal van Smelne's Erfskip.

Zo heeft het Drachtster Lyceum de stenen voor oud-leerlingen David en Simon Turksma geadopteerd. Op het moment van hun deporatie zaten de beide jongens op de RHBS, de voorganger van het Lyceum.

De stenen voor de vijftien Joodse oorlogsslachtoffers vormen de eerste fase van het Stroffelstiennenproject. De bedoeling is dat er ook herdenkingsstenen komen voor de zeven zigeunerslachtoffers uit Drachten.

Bron: Leeuwarder Courant 01-03-2016