Typography

Het echtpaar Harmen Beintema en Sijke de Jong heeft vanmiddag postuum de Yad Vashem ontvangen. De onderscheiding van de staat Israël werd uitgereikt tijdens een sobere bijeenkomst in de Nije Kompe.

Harmen (1915-1982) en Sijke (1919-1988) Beintema woonden met hun drie kinderen Anke, Jan en Yt op een klein boerderijtje vlak buiten Drachtstercompagnie. In 1943 namen ze twee 18-jarige meisjes in huis, de Joodse tweeling Bettie en Vera de Leeuw uit Almelo. De jonge vrouwen waren eerder in hun woonplaats ondergedoken geweest, maar omdat ze waren verraden moesten ze vluchten.

Vanuit de bedstee
Dochter Ank heeft er nog sterke herinneringen aan, vertelde ze vanmiddag bij de uitreiking. Vanuit de bedstee zagen zij en haar broertje Jan de twee onderduikers voor het eerst. ,,Ik was zes, zoiets blijft op je netvlies gebrand.” Ank werd op het hart gedrukt dat ze tegen niemand iets mocht zeggen, zelfs niet tegen pake en beppe. ,,Anders gaan de Duitsers op ons schieten en dan gaan we dood.”

Ank herinnert zich nog goed hoe zenuwachtig ze toen was. Ze realiseert zich ook dat haar ouders de toekomst van het hele gezin riskeerden, maar neemt hen niets kwalijk. ,,Dat ha se my ek frege by de oanfraach fan de ûnderskieding, oft ik net lilk op harren wie, mar sy dienen wat se dwaan moasten. En wy as bern hienen gjin idee wat der echt spile.” Haar dochter Sissy Heringa-Tromp, die het initiatief nam om de onderscheiding voor haar grootouders aan te vragen nadat ze in Jeruzalem het herdenkingsmonument Yad Vashem had bezocht, vatte het vanmiddag heel simpel samen: ,,Hebben jullie er wel eens bij stil gestaan dat wij hier ook níet hadden kunnen zitten?” vroeg ze de genodigden. ,,Het had anders kunnen aflopen.”

Herdenken
Yad Vashem in Jeruzalem is de officiële staatsinstelling van Israël voor het herdenken van de Joodse slachtoffers van de Holocaust en de redders van Joden. Het monument bestaat uit een herdenkingsruimte, een historisch museum, een ‘Hal van de Namen’, een archief, een bibliotheek, het ‘Dal van de verwoeste gemeenschappen’ en een park gewijd aan de ‘Rechtvaardigen onder de Volkeren’.

De medaille voor de Rechtvaardigen onder de Volkeren, de enige onderscheiding die Israël kent, wordt door Yad Vashem toegekend aan burgers die in de oorlog Joden hebben gered. Op dit moment zijn er wereldwijd rond de 26.000 mensen onderscheiden, waarvan zo’n 5.500 in Nederland. ,,Nederland staat daarmee op de tweede plaats, na Polen, waar de medaille 6.000 keer is uitgereikt” vertelt Nira Staretz, Minister Counselor van de Ambassade van Israël in Nederland.

Vaak postuum
Yad Vashem wordt niet zo vaak meer uitgereikt, vertelt ze. ,,Vorig jaar waren er in Nederland nog maar twintig ceremonies, al is het ook voorgekomen dat daarbij in een keer drie mensen tegelijk werden geëerd. Vaak is de toekenning postuum, maar we maken het gelukkig ook nog steeds mee dat mensen zelf hun medaille in ontvangst kunnen nemen. De regels zijn streng. Het werk waarvoor de medaille wordt gegeven moet echt met documenten en getuigenissen bewezen kunnen worden.”

Bij de toekenning van Yad Vashem aan Harmen en Sijke Beintema was dat makkelijk: In Israël woont op dit moment nog altijd de 92-jarige Vera de Leeuw met haar man David. Van de elf kleinkinderen van Betty was kleinzoon Ilan Leshem uit Zweden speciaal naar Drachtstercompagnie gekomen om de plechtigheid bij te wonen.

Ontroerd
Nira Staretz overhandigde de medaille en de bijbehorende oorkonde aan de zussen Ank Tromp-Beintema en Yt Riemersma-Beintema. ,,Dit docht my in protte,” vertelde Ank. Ook Faith Baginsky, schoondochter van Vera de Leeuw, liet weten dat de huldiging haar had ontroerd. ,,We zijn de familie Beintema eeuwig dankbaar voor het redden van de twee jonge Joodse meisjes, met enorme persoonlijke risico’s voor het eigen gezin. Ter ere van hen wordt er in het Bos van de Rechtvaardige onder de Volkeren op de berg Herzl een boom geplant.”

Het verhaal van Harmen en Sijke toont de kracht van het individu, zegt burgemeester Tjeerd van Bekkum. ,,Het verhaal van mensen die lichtpuntjes zien, die willen helpen, een baken zijn in donkere tijden. En dat blijft nodig, ook nu nog, telkens weer.” Voor Arjen Lont uit Leeuwarden was dit de eerste keer sinds hij de functie van Honorair Consul voor Israël bekleedt dat hij een uitreiking van Yad Vashem meemaakte. ,,Ik had er zelf ook tranen van in mijn ogen. Dit soort momenten laat je wel nadenken: hoe zou ik handelen in zo’n situatie, zou ik het zelfde kunnen opbrengen?”

 

Bron: Drachtstercourant 22-02-2017